Digitaal Doordacht, samen aan de slag voor een toekomstgerichte overheid

Digitaliseringsopgave

De samenleving verandert snel door digitalisering. De fysieke en digitale wereld lopen steeds meer in elkaar over en steeds meer systemen raken met elkaar verbonden. Deze ontwikkeling jaagt de digitale transformatie aan. Dat raakt iedereen: van burgers en bedrijven tot en met kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties maar ook de overheid. Daarom is een duidelijke, opgavegerichte en samenhangende aanpak nodig. De overheid moet als één geheel optreden, betrouwbaar zijn en digitale technologie verantwoord gebruiken. Zo kunnen we de publieke dienstverlening slimmer, toegankelijker en persoonlijker maken. Daarmee versterken we de digitale zelfstandigheid van Nederland en zorgen we ervoor dat iedereen met vertrouwen kan deelnemen aan de digitale samenleving en economie.

In het programma Digitaal Doordacht werkt ECP | Platform voor de InformatieSamenleving samen met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan een toekomstbestendige publieke dienstverlening. We doen dat open, stap voor stap en met publiek-private partijen.

Waarom dit nodig is:

Digitalisering raakt de kern van het werk van de overheid. Het gaat daarbij niet alleen over techniek. Maar ook over hoe beleid, uitvoering, dienstverlening en publieke waarden samenkomen in een digitale omgeving. Bovendien beïnvloedt digitalisering belangrijke onderdelen van onze samenleving zoals veiligheid, vrijheid en de democratische rechtsstaat. Daarom moet de overheid haar publieke dienstverlening herontwerpen, zodat burgers en bedrijven één betrouwbare, toegankelijke en proactieve overheid ervaren. 

Om dit mogelijk te maken, moet de overheid de behoeften van de samenleving centraal stellen en haar rol hierop afstemmen. Samenhang en samenwerking zijn daarbij noodzakelijk omdat digitalisering veel onderdelen van de overheid raakt. Niet één project of aanpak, maar meerdere routes tegelijk en vanuit meerdere perspectieven en met verschillende expertises. Publiek-private samenwerking tussen overheden, kennisinstellingen, technologiebedrijven, maatschappelijke organisaties en burgerinitiatieven is daarbij onmisbaar.

Zo bouwen we aan één digitale overheid die: 

• luistert en bijstuurt;  

• open is over keuzes en het gebruik van data; 

• mensgericht werkt en met aandacht voor publieke waarden.  

Dit zijn belangrijke voorwaarden voor een betrouwbare publieke dienstverlening en een gezonde democratie. Via het programma Digitaal Doordacht werkt ECP samen met publiek-private partijen aan deze ontwikkeling.

Bijdrage van ECP

ECP werkt in dit programma samen met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. ECP denkt mee over de inhoud van het programma, de activiteiten en de uitvoering, en zorgt voor de bemensing en begeleiding van alle werkzaamheden. Bovendien verbindt ECP partijen met elkaar en deelt kennis om de samenhang tussen de verschillende initiatieven te versterken. Door partners uit de overheid, het bedrijfsleven en de samenleving met elkaar te laten samenwerken, ontstaan nieuwe inzichten en oplossingen. ECP stimuleert dat partijen elkaar neutraal ontmoeten, ideeën uitwisselen en van elkaar leren. Daarnaast test ECP wat werkt en schaalt datgene op wat waarde bewijst. Bijvoorbeeld door te experimenteren, te innoveren en geslaagde initiatieven te borgen. Met als doel om oplossingen te vinden voor maatschappelijke en digitale vraagstukken, zodat de overheid toekomstbestendig en betrouwbaar blijft. 

Programmaonderdelen programma Digitaal Doordacht

• Openbaarheid als dwarsdoorsnijdend thema stimuleren binnen de overheid: 
  We richten ons op het versterken van openbaarheid in de digitale overheid door overheidsinformatie vanaf het begin goed vast te leggen, te delen en vindbaar te maken. We koppelen dit aan ontwikkelingen zoals AI, verantwoord datagebruik en digitaal vakmanschap. Zo wordt openbaarheid een ontwerpprincipe in beleid, systemen en besluitvorming. Dat doen we door het onderwerp te agenderen, dialoogtafels te organiseren, te experimenteren met nieuwe toepassingen en succesvolle werkwijzen breder te delen en op te schalen.
   

• Innovatiekracht van AI bundelen binnen de overheid: 
  AI (artificiële intelligentie) biedt grote kansen voor de overheid. Door kennis te delen en te experimenteren met (generatieve) AI kunnen we burgers en bedrijven beter helpen en de verantwoorde inzet van AI versnellen. Platform AI & Overheid is het centrale punt waar succesvolle en kansrijke AI-initiatieven binnen de overheid worden gestimuleerd en opgeschaald. Daarnaast is het doel het AI-kennisniveau van de overheid te versterken en te kijken hoe de inzet van AI kan bijdragen aan het vergroten van de effectiviteit en het werkplezier van ambtenaren. 
   

• Digitaal vakmanschap en moderne werkomgeving stimuleren binnen de overheid:
  Digitaal vakmanschap en moderne werkomgeving versterken de digitale werkplek van de overheid. Door overheid, markt en kennisinstellingen samen te brengen, bundelen we kennis rond cloud, AI, informatiehuishouding en digitale autonomie. Via bijeenkomsten, praktijkcases en kennisdeling ontwikkelen we gedeelde inzichten en toepasbare handreikingen. Zo dragen we bij aan een toekomstbestendige, digitale werkomgeving waarin ambtenaren effectief, transparant en in lijn met publieke waarden kunnen werken.
   

• Verantwoorde inzet van data en technologie stimuleren binnen de overheid: 
  We stimuleren samenwerking op het gebied van digitale ethiek, zoals via de Community of Practice ‘Digitale Ethiek voor Overheden’. Deze community brengt professionals samen voor kennisdeling, bewustwording en verbinding, met als missie dat alle Nederlandse overheidsorganisaties digitale toepassingen inzetten en digitaliseringsbeleid vormgeven vanuit publieke waarden. Waar mogelijk draagt de community actief bij aan deze missie en ondersteunt zij overheden bij het verantwoord inzetten van data en technologie.
   

• Alle burgers en bedrijven kunnen deelnemen aan en profiteren van de digitale transformatie: 
  We stimuleren dat overheidsorganisaties samenwerken als een netwerk waarin publieke waarden centraal staan. We bundelen kennis over thema’s die een toekomstbestendige digitale overheid raken, zoals digitalisering van diensten, Europese verordeningen en digitale autonomie. We werken samen, over vakdepartementen heen, om de invoering van digitale wetgeving, standaarden en strategieën te ondersteunen en juridische en ethische knelpunten weg te nemen. We dragen bij aan nieuwe handelingsperspectieven, onder meer door goede voorbeelden te delen, knelpunten te benoemen, in gesprek te gaan met stakeholders, deelname aan het Maatschappelijk Overleg Digitale Identiteit (MODI) en samenwerking met de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS). 

Meer informatie?

Deze pagina geeft een overzicht van het programma Digitaal Doordacht. Hebben we je nieuwsgierig gemaakt naar specifieke informatie of heb je vragen of suggesties? Neem dan contact op met Lucia van der Borg (strategische communicatie Digitaal Doordacht) via digitaaldoordacht@ecp.nl.