Zonder vertrouwen stokt digitale samenwerking. Organisaties wisselen dagelijks gevoelige informatie uit, ondertekenen contracten op afstand en nemen besluiten op basis van digitale gegevens. Maar wat als dat vertrouwen ontbreekt? Dan ontstaan vertragingen, extra controles, juridische risico’s en kwetsbaarheden voor fraude en datalekken.

Wanneer organisaties digitaal samenwerken, moeten zij dus zeker weten met wie zij te maken hebben en of diegene wel mag handelen namens de organisatie. Ook moet informatie echt, ongewijzigd en rechtsgeldig zijn. Achter iedere digitale handeling ligt daarom een infrastructuur die vertrouwen mogelijk maakt:

Is een digitale handtekening juridisch geldig?

Is een document na ondertekening niet aangepast?

Is een organisatie daadwerkelijk bevoegd om te handelen?

Is vertrouwelijke informatie alleen door de juiste partij ontvangen?

Europese vertrouwensdiensten bieden voor deze vraagstukken een oplossing. Specifiek gekwalificeerde vertrouwensdiensten hebben een hoog betrouwbaarheidsniveau. Deze maken het mogelijk dat organisaties en personen elkaar digitaal kunnen herkennen, informatie veilig kunnen uitwisselen en afspraken juridisch geldig kunnen vastleggen. Door de combinatie van wetgeving, technische standaarden en toezicht ontstaat een gedeelde infrastructuur van vertrouwen. Ook over landsgrenzen heen.

Waarom vertrouwensdiensten nú aandacht vragen? De eIDAS-wetgeving

De Europese eIDAS-wetgeving geeft een concreet kader voor digitaal vertrouwen. Bij de recente revisie van deze verordening is opgenomen dat lidstaten uiterlijk in 2026 wallets betrouwbaar moeten organiseren. Daarbij moet elke lidstaat minimaal één digitale wallet beschikbaar stellen voor burgers. Een belangrijk onderdeel van deze wallets voor burgers wordt gevormd door gekwalificeerde vertrouwensdiensten. Zo ontstaat één Europees kader dat versnippering voorkomt. Bovendien wordt digitaal vertrouwen een structurele randvoorwaarde voor de Europese economie. Daarnaast heeft de Europese Commissie eind 2025 een voorstel gepubliceerd voor een verordening voor European Business Wallets (EBW). Deze EBW’s moeten het concurrentievermogen van Europese bedrijven versterken door administratieve lasten te verlagen. EBW’s maken nog meer gebruik van gekwalificeerde vertrouwensdiensten uit de markt, dan bij wallets voor burgers.

Hoe realiseren we dit?

Door een juridisch geborgde en interoperabele vertrouwensinfrastructuur te ontwikkelen en het gebruik ervan actief te stimuleren. Dat vraagt om technische standaarden, duidelijke governance, toezicht en samenwerking tussen publieke en private partijen.

Wat kun je met vertrouwensdiensten?

Vertrouwensdiensten bieden een infrastructuur voor de digitale samenleving en economie. Ze zijn de basis voor digitale samenwerking. Organisaties en personen hoeven met behulp van de op vertrouwensdiensten gebaseerde wallets daardoor niet telkens opnieuw dezelfde controles of bewijsstukken aan te leveren. Dat bespaart tijd, vermindert administratieve lasten en vergroot de zekerheid dat informatie klopt.

In de praktijk zien vertrouwensdiensten er onder andere zo uit:

· Een contract digitaal versturen, met automatisch bewijs van verzending en ontvangst.

· Een bevoegdheidsverklaring delen zonder dat een kopie van een paspoort of uittreksel nodig is.

· Aantonen dat een organisatie bij de KvK staat ingeschreven en wie tekenbevoegd is.

· Diploma’s, certificaten of vergunningen aanvragen en automatisch verifiëren op geldigheid.

· Leeftijd of rijbevoegdheid bevestigen zonder extra persoonsgegevens te delen.

· Officiële documenten veilig delen, met zicht op actualiteit en integriteit.

Vertrouwensdiensten, identiteiten en wallets vormen samen de basis voor deze digitale vertrouwensinfrastructuur.

De rol van digitale wallets

Wallets voor burgers en European Business Wallets zijn onderdelen van de Europese vertrouwensinfrastructuur. Je kunt ze zien als digitale ‘pakketjes’ waarin iemand gegevens veilig kan opslaan en delen.

In de praktijk betekent dit dat iemand zich met een wallet digitaal kan identificeren, gegevens gericht kan delen en documenten kan ondertekenen met een gekwalificeerde elektronische handtekening.

Wallets zijn geen vertrouwensdiensten op zichzelf, maar bouwen erop voort. De onderliggende vertrouwensdiensten zorgen voor juridische geldigheid, technische betrouwbaarheid en toezicht; de wallet maakt dit eenvoudig en gebruiksvriendelijk.

Waarom samen optrekken?

Onder de Europese regelgeving moeten vertrouwensdiensten in de gehele Unie aan dezelfde eisen voldoen. Dienstverleners mogen hun eigen oplossingen ontwikkelen, maar moeten ook andere oplossingen vertrouwen, als die aan dezelfde wettelijke eisen voldoen.

Op dit moment ontwikkelen publieke en private organisaties nog vaak eigen systemen om digitale betrouwbaarheid vast te stellen. Die systemen sluiten niet altijd goed op elkaar aan. Dat leidt tot dubbele controles, hogere kosten en versnippering in standaarden en systemen. Samenwerking en interoperabiliteit zijn daarom nodig om echte resultaten te boeken.

Voor wie zijn vertrouwensdiensten relevant?

Het programma Vertrouwensdiensten richt zich op: overheden, organisaties, platforms, dienstverleners en samenwerkingsverbanden die digitale informatie uitwisselen. Zij maken keuzes die nodig zijn om digitaal vertrouwen goed te regelen. Het effect hiervan is merkbaar voor burgers en ondernemers. Zij profiteren indirect van minder administratieve lasten, betere dienstverlening en meer zekerheid.

Samenwerking in de praktijk

Binnen het programma Vertrouwensdiensten werkt ECP samen met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en met bestaande netwerken en initiatieven.

Daarnaast vindt afstemming plaats met het Maatschappelijk Overleg Digitale Identiteit (MODI, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) en de Maatschappelijke Coalitie over Informatie Gesproken (MCOIG, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties).

Rol ECP: verbinden en versnellen

ECP verbindt publieke en private partijen die werken aan vertrouwensdiensten en brengt samenhang aan tussen beleid, pilots en praktijk. Daarnaast organiseert ECP rondetafel gesprekken en bijeenkomsten waarin partijen ervaringen delen, knelpunten bespreken en gezamenlijke afspraken maken. Zo helpen we vertrouwensdiensten stap voor stap toepasbaar te maken in concrete ketens.