25-06-2026
Vandaag heeft een groot aantal overheidsorganisaties, kennisinstellingen en publieke partners een intentieverklaring ondertekening tot samenwerking voor HOSAN: Hoogwaardige en Soevereine Spraakherkenning voor al het Nederlands. Met deze ondertekening spreken de deelnemende organisaties hun steun uit voor een gezamenlijke ambitie: het realiseren van hoogwaardige, betrouwbare en digitaal soevereine spraakherkenning voor het volledige Nederlandse taalgebied.
De ondertekening vond plaats tijdens ons congres ‘Samen versnellen met AI: de overheid van morgen begint nu’ dat het Platform AI & Overheid samen met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft georganiseerd. Circa 550 beleidsmakers, ambtenaren, onderzoekers, uitvoeringsorganisaties en technologiepartners nemen deel aan het evenement in Hilversum met als doel de toepassing van verantwoorde AI bij de overheid te versnellen om de dienstverlening aan burgers en ondernemers te verbeteren.
In het kader van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) zet Platform AI & Overheid zich samen met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in om met publieke en private partners de kansen van AI op een verantwoorde manier te benutten en op te schalen.
Samenwerking tussen overheid, wetenschap en publieke sector
Tot de eerste koplopers en samenwerkingspartners behoren onder meer Beeld & Geluid, de NPO, Nationale Politie, Universiteit Twente, Radboud Universiteit, het ministerie van Justitie en Veiligheid, het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, ministerie van Economische Zaken en Klimaat, DUO, Hogeschool van Amsterdam, Koninklijke Marechaussee, SURF, Kennisnet, algemeen secretariaat de Taalunie, Alliantie Digitaal Samenleven, ICTU en Platform AI & Overheid.
De officiële aftrap van HOSAN op het congres werd verzorgd door Eppo van Nispen tot Sevenaer, directeur van Beeld & Geluid en één van de initiatiefnemers van het samenwerkingsverband.
“De afgelopen jaren hebben we onderzocht of hoogwaardige Nederlandse spraakherkenning mogelijk is. Het antwoord is duidelijk: ja. We beschikken over de kennis, de data en de partners om dit te realiseren. Met HOSAN zetten we nu de stap van onderzoeken naar bouwen. Daarmee investeren we niet alleen in betere technologie, maar ook in onze digitale zelfstandigheid en het behoud van onze taal en cultuur in het AI-tijdperk”, aldus Eppo van Nispen tot Sevenaer.
Met de intentieverklaring spreken de deelnemende organisaties uit dat zij het belang onderschrijven van hoogwaardige Nederlandse spraakherkenning, digitale soevereiniteit op dit terrein willen versterken en bereid zijn kennis, ervaring en netwerken met elkaar te verbinden. Dit is een eerste gezamenlijke stap richting een toekomst waarin hoogwaardige spraakherkenning voor al het Nederlands niet alleen beschikbaar komt, maar ook in eigen beheer kan worden ontwikkeld, beheerd en doorontwikkeld.
“We zien dat spraakherkenning en transcriptie steeds belangrijker wordt in de interactie tussen burgers en overheid. Om al het Nederlands goed te bedienen is de krachtenbundeling in dit samenwerkingsverband een belangrijke stap. Door samen te werken, te experimenteren en vooral van elkaar te leren kunnen we de inzet van verantwoorde AI bij de overheid versnellen”, aldus Martijn Bekking, Platform AI & Overheid.
Digitale soevereiniteit in de praktijk
De aftrap van HOSAN sluit aan bij de groeiende aandacht voor digitale autonomie en technologische weerbaarheid binnen Nederland en Europa. Waar de afgelopen jaren veel aandacht uitging naar grote taalmodellen, laat HOSAN zien dat ook spraaktechnologie een strategische bouwsteen vormt voor de digitale infrastructuur van de toekomst.
Spraaktechnologie als publieke basisvoorziening
Spraak wordt steeds vaker de natuurlijke interface tussen mens en technologie. Burgers spreken met klantenservices, overheidsdiensten, zorginstellingen en digitale assistenten. Automatische transcriptie, ondertiteling en spraakgestuurde toepassingen worden steeds belangrijker binnen overheid, media, onderwijs, zorg en veiligheid.
Tegelijkertijd zijn veel huidige spraakmodellen ontwikkeld buiten Nederland en onvoldoende toegesneden op de rijkdom van het Nederlandse taalgebied. Dialecten, regionale accenten, straattaal en domeinspecifiek taalgebruik worden vaak minder goed herkend, waardoor er nog veel nabewerking nodig is. Ook groeit de afhankelijkheid van buitenlandse technologie, data en infrastructuur. De ambitie van HOSAN is om dit te doen op een manier die publieke waarden, transparantie, veiligheid en digitale soevereiniteit borgt.
Van onderzoek naar realisatie
HOSAN is niet van vandaag op morgen ontstaan. De afgelopen jaren hebben publieke organisaties, kennisinstellingen en maatschappelijke partners gezamenlijk onderzocht hoe hoogwaardige en soevereine spraakherkenning voor het Nederlands kan worden gerealiseerd.
Daarbij is gekeken naar technologische mogelijkheden, beschikbare data, infrastructuur, governance, juridische kaders en maatschappelijke toepassingen. Uit deze verkenningen blijkt dat het ontwikkelen van een hoogwaardige Nederlandse spraakherkenning technisch mogelijk én juridisch haalbaar is. Daarmee is de basis gelegd voor een volgende fase waarin organisaties hun krachten bundelen om deze ambitie daadwerkelijk te realiseren.
Interesse?
Raadpleeg de website van HOSAN voor meer informatie.
Betrokken Deelnemers
