27-08-2025
Digitalisering verdient een centrale plek aan de formatietafel
Digitalisering is geen bijzaak, maar minstens zo belangrijk als economie of klimaat. Het is een centraal dossier dat raakt aan verdienvermogen, veiligheid, weerbaarheid en brede welvaart. In het nieuwe kabinet is het daarom cruciaal dat de digitale polder een stevige en structurele plek aan tafel krijgt. Naast gezamenlijke adviezen en beleid, speelt ook de inzet van individuele Kamerleden hierbij een belangrijke rol. De afgelopen jaren hebben betrokken en deskundige parlementariërs laten zien hoe waardevol het is om digitale vraagstukken consequent op de agenda te zetten. Digibewuste Kamerleden zorgen voor beter geïnformeerde debatten en consistenter beleid. Helaas heeft deze inzet niet de waardering gekregen die deze Kamerleden verdienden. Het maakt het des te belangrijker dat hun kennis en betrokkenheid niet verloren gaan en dat digitalisering ook in de komende periode stevig op de politieke agenda blijft.
Adviezen voor digitaal beleid in aanloop naar de verkiezingen
Met de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025 in aantocht verschijnen diverse manifesten, rapporten en adviezen die richting geven aan het digitale beleid voor de komende jaren. Organisaties, kennisinstellingen en adviescolleges wijzen daarin op zowel de kansen als de risico’s van digitalisering en presenteren hun visie op de belangrijkste thema’s. Hieronder volgt een overzicht van adviezen die politieke partijen kunnen benutten in de aanloop naar de verkiezingen.
Adviescollege ICT Toetsing: Digitale prioriteiten voor verkiezingsprogramma’s
Het Adviescollege ICT-toetsing (AcICT) adviseert in de brief Digitale prioriteiten voor verkiezingsprogramma’s om op 4 punten prioriteit te geven aan digitalisering:
1. Versterk de digitale autonomie en digitale veiligheid
2. Voorkom dat bestaande ICT een knelpunt wordt voor het functioneren van de overheid
3. Reduceer de complexiteit van (nieuwe) wet- en regelgeving
4. Benoem een minister voor Digitale Zaken
NLdigital: Massale digitalisering als economische redding
Op 15 juli 2025 presenteerde NLdigital, de branchevereniging van circa 600 digitale bedrijven, het manifest Nederland digitaal vooruit – Een agenda voor de verkiezingen van 2025. Dit plan roept op tot een “historische productiviteitssprong” via grootschalige digitalisering, onder het motto: digitaliseren óf verarmen.
Het actieplan kent twee prioriteiten:
1. Herstel het ondernemersklimaat voor digitale bedrijven.
2. Investeer massaal in digitaal Nederland.
Drie randvoorwaarden zijn daarbij cruciaal: digitale autonomie, toekomstbestendige digitale infrastructuur en een overheid die uitgroeit tot de slimste van Europa.
Privacy First: Digitale soevereiniteit is een politieke keuze
Stichting Privacy First stelt dat digitalisering vraagt om fundamentele politieke keuzes. Blijft de burger aan het roer, of laten we de regie over aan buitenlandse wetgeving en commerciële platforms? Hun oproep: neem digitale soevereiniteit en privacy niet op als bijzaak, maar als fundament van een vrije en democratische rechtsstaat.
Sociaal en Cultureel Planbureau: Nederland vraagt om daadkracht en realistische oplossingen
Het Sociaal en Cultureel Planbureau drukt in Nederland vraagt om daadkracht en realistische oplossingen (9 juli 2025) partijen op het hart acht urgente maatschappelijke opgaven te adresseren in aanloop naar de verkiezingen:
1. Versterk de maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht
2. Vereenvoudig het socialezekerheidsstelsel en kijk verder dan geld
3. Maak keuzes voor de zorg en ondersteuning van de toekomst
4. Verbind participatiebeleid met de dagelijkse realiteit van mensen
5. Maak werk van migratiebeleid met toekomstvisie én realiteitszin
6. Zorg voor rechtvaardig en consistent klimaatbeleid
7. Creëer kansen voor ontmoeting en begrip in een diverse samenleving
8. Zet in op goed bestuur en het belang van de rechtsstaat.
Binnen de verschillende prioriteiten ligt veel nadruk op weerbaarheid, waarbij ook de mogelijke effecten van digitalisering op individualisering, zogenoemde ‘bubbels’ en polarisatie als aandachtspunten worden genoemd.
VNG: Digitale basis van het openbaar bestuur onvoldoende robuust
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) waarschuwt dat de digitale basis van het openbaar bestuur onvoldoende robuust is. Zij vragen met hun concrete voorstellen voor verkiezingsprogramma’s politieke partijen om de onderstaande digitale prioriteiten mee te nemen in hun plannen:
- Investeer extra in digitale weerbaarheid
- Stel een Minister voor Digitale Zaken aan die in het volgende kabinet onder de vlag van de NDS de overheidsbrede regie voert over onder meer cloudstrategie, digitale veiligheid, inkoopbeleid en leveranciersmanagement.
- Maak overheidsbrede afspraken over beheer, gebruik en houderschap van data en AI.
- Veranker een veilige, transparante en verantwoorde inzet van technologie via eenduidige kaders, standaarden en wetgeving om publieke waarden te beschermen
- Bouw een betrouwbare, uniforme informatiehuishouding in alle overheidslagen om gegevensdeling mogelijk te maken en de slagkracht van de (digitale) overheid te versterken.
- Investeer in digitale expertise en geletterdheid bij ambtenaren en bestuurders, zodat zij effectief kunnen bijdragen aan een weerbare digitale infrastructuur.
Waag, Public Spaces en Commons Network: Vier suggesties voor beleid op digitalisering
Waag, samen met PublicSpaces en Commons Network, pleit voor een digitaliseringsbeleid dat publieke waarden centraal stelt. Investeren in het digitale publieke domein en in instituties die de digitale samenleving ondersteunen is volgens hen essentieel om maatschappelijke weerbaarheid en de rechtsstaat te versterken. Zij doen vier concrete beleidsvoorstellen:
1. Alternatieve publieke sociale media
2. Maatschappelijke moderatie
3. Publiek beheer van digitale infrastructuur
4. Een Soeverein Tech Fonds
WRR: Richting en lange-termijn keuzes voor politieke programma’s
De WRR (Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid) publiceerde op 30 juni 2025 een memo aan de programmacommissies 2025, waarin zij vijf grote thema’s signaleert die cruciale politieke keuzes vereisen in de aanloop naar verkiezingen.
1. Nederland in een veranderende wereld
2. Digitalisering en democratie
3. Economie en publieke belangen
4. Een veerkrachtige en rechtvaardige samenleving
5. Een betrouwbare overheid.
De WRR benadrukt dat een langetermijnvisie vanuit de overheid onmisbaar is om democratische waarden en veiligheid te borgen, en om in te kunnen spelen op de kansen die digitale ontwikkelingen bieden.
Digitale toekomst vraagt om politieke visie
De adviezen laten een duidelijke rode draad zien: digitalisering is geen technisch vraagstuk, maar een maatschappelijke en politieke kernopgave. Steeds terugkerende thema’s zijn de oproep tot een minister voor Digitale Zaken met brede regie, het belang van digitale soevereiniteit en de noodzaak van investeringen in digitale weerbaarheid, infrastructuur en kennisontwikkeling. Het integreren en prioriteren van deze inzichten vormt de basis voor een stevig verankerde rol van digitaal beleid binnen de overheid.
Missen er relevante adviezen in dit overzicht? Laat het ons weten via info@ecp.nl.